10 thắc mắc cần biết về bệnh sởi

Cập nhật: 22-04-2014 | 00:00:00

   Bệnh nhi cấp cứu do sởi

 1. Có những loại vắc-xin sởi nào?

Hiện nay, trên thế giới có hàng chục loại vắc-xin sởi dưới dạng vắc-xin đơn hoặc vắc-xin phối hợp (sởi - rubella hoặc sởi - quai bị - rebulla). Hầu hết các vắc-xin được trình bày dưới dạng vắc-xin đông khô đi kèm với dung môi. Hiện nay, vắc-xin dạng xịt đang được nghiên cứu trên thế giới. Các loại vắc-xin được sản xuất từ các chủng vắc-xin khác nhau, tuy nhiên đều thuộc tuýp sinh học A.

2. Chủng ngừa vắc-xin “3 trong 1” - Sởi, quai bị và rubella như thế nào?

Bệnh sởi - quai bị - rubella là bệnh truyền nhiễm, có khả năng lây nhiễm cao trong cộng đồng và có những biến chứng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Bệnh sởi được xem là nguyên nhân phổ biến gây tử vong cho trẻ em. Quai bị có thể gây vô sinh ở nam giới; còn rubella có thể gây dị tật cho thai nhi hoặc sẩy thai đến 90% các trường hợp nếu người mẹ mắc bệnh trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Để phòng ngừa chủ động và hiệu quả bệnh sởi - quai bị và rubella, hiện nay đã có loại vắc-xin phối hợp “3 trong 1” rất hiệu quả và an toàn. Vắc- xin phối hợp này được Hiệp hội Bác sĩ gia đình Mỹ, Hiệp hội Nhi khoa Mỹ, trung tâm kiểm soát dịch bệnh Mỹ (CDD) và Ủy ban Tham vấn thực hành tiêm chủng Mỹ (ACIP) khuyến cáo nên sử dụng 2 liều để đạt khả năng bảo vệ tối ưu cho trẻ em trong việc phòng bệnh (tới 99,7%).

Thời điểm thích hợp tiêm ngừa vắc-xin cho trẻ em từ 12 - 15 tháng tuổi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 18 - 35 tuổi được khuyến cáo tiêm ngừa vắc-xin sởi - quai bị và rubella trước khi có thai ít nhất là 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ của vắc-xin rất cao, chỉ sau khi tiêm vắc-xin liều đầu tiên khả năng bảo vệ trẻ phòng tránh các loại bệnh này có thể đạt từ 90 - 95%. Theo Hiệp hội Tham vấn thực hành tiêm chủng Mỹ nên cho trẻ tiêm liều vắc-xin “3 trong 1” đầu tiên khi trẻ được 12 - 15 tháng tuổi và liều vắc-xin thứ 2 nên tiêm cho trẻ được 4 - 6 tuổi.

3. Hiệu quả việc tiêm vắc- xin sởi như thế nào?

Sau khi tiêm, vắc-xin cơ thể tạo miễn dịch giúp cơ thể không nhiễm vi rút sởi, bao gồm miễn dịch thể, miễn dịch tế bào và interferon.

4. Tiêm vắc-xin sởi có thể phòng được hoàn toàn, không mắc bệnh?

Cũng như các vắc-xin khác, tiêm vắc-xin sởi không có hiệu quả phòng bệnh 100%. Việc đáp ứng miễn dịch còn tùy thuộc vào tuổi tiêm vắc-xin, loại vắc-xin và tùy thuộc đặc điểm miễn dịch, tình trạng sức khỏe của từng người, chất lượng vắc-xin và kỹ thuật thực hành tiêm chủng.

5. Miễn dịch sau tiêm vắc- xin sởi có bền vững suốt đời?

Có. Tạo đáp ứng miễn dịch với sởi sau tiêm vắc-xin hoặc sau mắc bệnh thì miễn dịch này là bền vững suốt đời. (Theo Tổ chức Y tế thế giới).

6. Tại sao phải tiêm 2 liều vắc-xin sởi?

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy nếu tiêm vắc-xin sởi vào lúc 9 tháng tuổi, chỉ có khoảng 85% trẻ được tiêm vắc-xin có đáp ứng miễn dịch. Còn lại khoảng 15% số trẻ không có đáp ứng miễn dịch do các yếu tố còn tồn lưu miễn dịch do mẹ truyền, tình trạng sức khỏe, chất lượng bảo quản vắc-xin… Việc tiêm mũi thứ hai vắc-xin sởi sau 12 tháng tuổi là cơ hội thứ hai tạo miễn dịch cho những trường hợp chưa có đáp ứng miễn dịch sau tiêm mũi thứ nhất hoặc chưa được tiêm vắc-xin sởi; từ đó tăng tỷ lệ trẻ có miễn dịch trong cộng đồng lên trên 95%. Tiêm mũi thứ hai không nhằm mục đích làm tăng hiệu giá kháng thể đối với những trường hợp đã có đáp ứng miễn dịch.

7. Những ai cần tiêm mũi thứ hai vắc-xin sởi?

Là tất cả các trường hợp chưa có đáp ứng miễn dịch sau tiêm mũi thứ nhất vắc-xin sởi, chưa tiêm vắc-xin sởi hoặc chưa từng mắc sởi. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo trên thực tế không cần xét nghiệm xác định tình trạng miễn dịch của trẻ để cán bộ y tế chỉ định tiêm vắc-xin. Do vậy, đối tượng cần tiêm mũi thứ hai là tất cả các trường hợp chưa tiêm mũi thứ hai vắc-xin sởi hoặc những trường hợp không có đầy đủ bằng chứng (phiếu, sổ tiêm chủng) chứng minh đã tiêm mũi thứ hai.

8. Lịch tiêm vắc-xin sởi?

Đối với tiêm vắc-xin sởi trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, áp dụng lịch tiêm chủng do Bộ Y tế đã phê duyệt như sau: Trong tiêm chủng thường xuyên mũi thứ nhất khi trẻ 9 tháng tuổi và mũi thứ hai khi trẻ 18 tháng tuổi. Trong tiêm chủng chiến dịch thực hiện tiêm vắc-xin cho tất cả các đối tượng trong phạm vi của chiến dịch. Khoảng cách tối thiểu giữa 2 mũi tiêm vắc-xin sởi là 1 tháng.

Đối với vắc-xin tiêm chủng dịch vụ tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Tất cả các lứa tuổi đều có thể tiêm vắc-xin sởi.

Cần tiêm mũi thứ hai vào lúc 18 tháng tuổi bởi vì các trường hợp sau tiêm mũi thứ nhất chưa có đáp ứng miễn dịch cần sớm được tiêm mũi thứ hai. Tiêm nhắc vắc-xin DPT4 được thực hiện cho trẻ 18 tháng nên để tăng tỷ lệ trẻ tiêm mũi thứ hai vắc-xin sởi cần lồng ghép hoạt động. Việc lồng ghép này nhằm làm giảm khối lượng công việc cho cán bộ y tế, giảm chi phí và tăng hiệu quả triển khai.

9. Có thể tiêm vắc-xin sởi cho trẻ dưới 9 tháng tuổi hoặc trên 18 tháng tuổi không?

Không. Chỉ tiêm vắc-xin sởi cho trẻ dưới 9 tháng tuổi khi có chỉ đạo của chương trình tiêm chủng mở rộng trong trường hợp cần thiết. Tất cả các trường hợp tiêm vắc-xin sởi trước 9 tháng tuổi cần tiêm ngay vắc-xin khi đủ 9 tháng tuổi. Mũi tiêm trước 9 tháng tuổi không được tính là 1 mũi vắc-xin. Những trẻ trên 18 tháng tuổi chưa tiêm đủ hai mũi vắc-xin sởi cần tiêm đủ mũi càng sớm càng tốt.

10. Có thể gặp những tác dụng phụ gì khi tiêm vắc- xin sởi?

Vắc-xin sởi được đánh giá là an toàn. Các phản ứng sau tiêm thường nhẹ, có thể biểu hiện như với các vắc-xin khác: sốt (5 - 15%), phát ban (5%), sưng, nóng, đỏ đau tại chỗ bị tiêm… Hầu hết những tác dụng phụ sẽ hết trong khoảng từ 1 - 2 ngày mà không cần điều trị gì.

Phản ứng nghiêm trọng sau tiêm vắc-xin sởi là rất hiếm gặp nhưng cũng có thể xảy ra. Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn tiêm chủng, cán bộ y tế cần theo dõi trẻ trong vòng 30 phút sau tiêm tại điểm tiêm. Các cơ sở y tế đều sẵn có thuốc điều trị và biện pháp xử trí những phản ứng nghiêm trọng này. Các phản ứng sẽ qua khỏi nếu được phát hiện và xử trí kịp thời tại cơ sở y tế.

 THẢO VY

Chia sẻ bài viết

LƯU Ý: BDO sẽ biên tập ý kiến của bạn đọc trước khi xuất bản. BDO hoan nghênh những ý kiến khách quan, có tính xây dựng và có quyền không sử dụng những ý kiến cực đoan không phù hợp. Vui lòng gõ tiếng việt có dấu, cám ơn sự đóng góp của bạn đọc.

Gửi file đính kèm không quá 10MB Đính kèm File
Quay lên trên free html hit counter