Những phong tục đẹp của tết Việt

Cập nhật: 14-02-2015 | 07:56:08

“Đến hẹn lại lên”, cứ mỗi độ xuân sang là những ước vọng, niềm tin về một khởi đầu tốt đẹp, may mắn lại bùng lên, đưa mọi người tìm về với những phong tục tết truyền thống. Theo thời gian, có những phong tục vẫn được lưu giữ đến ngày nay, nhưng có những phong tục đã bị thay đổi hoặc biến mất cùng với sự phát triển của đời sống xã hội. Tết đến, nhắc lại những phong tục này để con cháu đời sau biết có một tết Việt thuần khiết, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Sum họp gia đình

Như các quốc gia khác trên thế giới, tết là dịp để gia đình người Việt sum họp. Khoảng 23 tháng chạp âm lịch hàng năm, con cái, cháu chắt dù đi làm ăn, học hành ở xa đều tìm về với gia đình. Như đã thành thông lệ, mọi người cùng nhau bắt tay chuẩn bị đón tết. Trước tiên là quét dọn lau chùi nhà cửa; sửa sang mộ phần ông bà, tổ tiên; mua sắm, gói bánh, chưng hoa quả… Trước đêm 30 tháng chạp, mọi việc chuẩn bị phải hoàn tất để đón giao thừa. Phong tục này hiện vẫn còn lưu giữ trong mỗi gia đình Việt, góp phần thắt chặt tình cảm gia đình.

Tiễn ông Táo về trời

Đây được xem là “hoạt động” đầu tiên đón chào một cái tết sắp đến. Theo dân gian, ông Táo là người canh giữ bếp và nắm mọi hoạt động trong nhà. 23 tháng chạp là ngày ông Táo về trời để trình báo với Thiên đình tình hình năm qua của gia chủ. Lễ vật tiễn ông Táo về trời bắt buộc phải có con cá chép sống bơi trong chậu nước, để đưa ông Táo về trời gặp Thượng đế. Ngày nay, đôi khi cá chép sống cũng được thay bằng cá vàng mã. Mặc dù còn mang hơi hướng tâm linh, nhưng đây là phong tục tốt, nhắc nhở mỗi gia đình phải sống đúng đạo trời, không làm việc xấu vì Thiên đình luôn theo dõi những động tĩnh nhỏ nhất trong mỗi gia đình thông qua ông Táo.

Tống cựu nghinh tân

Tống cựu nghinh tân có thể hiểu nôm na là “tiễn cái cũ, đón cái mới” bằng cách dọn dẹp sạch sẽ trong nhà ngoài ngõ, vứt bỏ những thứ không còn dùng tới, để dành chỗ đón cái mới cho một năm mới. Từ đêm giao thừa, người lớn tuổi trong nhà đã nhắc nhở con cháu không được cãi nhau, gây bất hòa, trẻ nhỏ không nghịch phá, đánh nhau, mọi người tránh nói những điều gở, tránh nói tục chửi bậy, gặp nhau tay bắt mặt mừng, nói cười vui vẻ, hòa nhã, mong cho mọi điều năm mới sẽ tốt đẹp. Phong tục này là một thói quen tốt, vẫn được duy trì dù ở thôn quê hay thành phố.

Gói bánh chưng

Phong tục gói bánh chưng, bánh tét là để nhớ về cội nguồn cũng như cầu mong cho năm mới mọi thứ vuông tròn, tốt đẹp. Công việc gói bánh trải qua nhiều công đoạn, cần sự hợp tác của nhiều người, mỗi người phụ trách một khâu như rửa lá, lau lá, ngâm nếp, nấu đậu, ướp thịt... và cùng nhau trông nồi bánh bên bếp lửa hồng. Trong tiết trời se lạnh cuối đông, hình ảnh này gợi nhớ cảnh sum họp gia đình đầm ấm. Ngày nay, do cuộc sống bận rộn, điều kiện hạn chế nên phong tục này chỉ còn lưu giữ ở nông thôn, phố thị ít ai thực hiện mà chọn mua bánh để dùng thay vì phải gói bánh như xưa.

Cúng rước ông bà

Cúng rước ông bà là lễ cúng quan trọng ngày tết trong mỗi gia đình. 30 tháng chạp (hoặc 29 nếu là tháng thiếu), một mâm cỗ với đầy đủ những món ngon nhất được bày lên bàn thờ với đầy đủ hoa quả. Chủ nhà trịnh trọng thắp nén hương dâng lên bàn thờ, cầu xin tổ tiên chứng giám và phù hộ cho gia đình được nhiều phước lành trong năm mới. Tiếp đó, mọi người trong gia đình nghiêm trang chắp tay cung thỉnh tổ tiên về ăn tết với con cháu. Phong tục tốt đẹp này nhằm nhắc nhở con cháu trong gia đình nhớ về tổ tiên, cội nguồn hiện còn lưu giữ trong mỗi gia đình Việt.

Cúng giao thừa

Theo dân gian, nguồn gốc của phong tục này là để tạ ơn trời đất, cầu mong mưa thuận gió hòa. Trước giờ giao thừa, hầu như nhà nào cũng chuẩn bị sẵn một mâm cỗ với một con gà luộc, một trái dừa để nguyên trái vạt đầu, trái cây, mứt bánh mỗi thứ một ít, giấy tiền vàng mã, nhang và hai cây nến. Khi thời khắc giao thừa đến thì đặt mâm cỗ trước sân, đối diện với cửa chính, gia chủ thắp nhang lạy tạ trời đất và cầu xin mọi điều tốt lành đến với gia đình trong năm mới. Phong tục đẹp này hiện vẫn còn lưu giữ cả ở thôn quê lẫn phố thị.

Thăm viếng, chúc tết

Thăm viếng cha mẹ, họ hàng, bạn bè… ngày tết thường đi đôi với chúc tết. Ngày tết, người ta thường chúc nhau những điều tốt đẹp. Trẻ nhỏ cũng được dạy chúc những lời hay đến ông bà, cha mẹ, người thân. Thường thì người ta chúc nhau sức khỏe, chúc làm ăn phát tài, gia đình hạnh phúc, thành công... Tuy nhiên, lời chúc cũng được lưu ý để phù hợp với từng đối tượng, chẳng hạn người lớn tuổi thì chúc sức khỏe, sống lâu; người làm ăn thì chúc phát tài; trẻ em thì chúc ngoan ngoãn, học giỏi... Đây là phong tục được lưu giữ từ xưa cho đến nay trong cộng đồng kể cả thôn quê, lẫn phố thị.

Tết Việt còn nhiều phong tục khác tùy theo vùng, miền. Bên cạnh những phong tục mang tính tâm linh cần xóa bỏ, có những phong tục đẹp cũng mai một theo thời gian, nhưng vẫn được người ta nhắc, nhớ mỗi độ tết đến, xuân về.

 

 S.T (tổng hợp)

Chia sẻ bài viết

LƯU Ý: BDO sẽ biên tập ý kiến của bạn đọc trước khi xuất bản. BDO hoan nghênh những ý kiến khách quan, có tính xây dựng và có quyền không sử dụng những ý kiến cực đoan không phù hợp. Vui lòng gõ tiếng việt có dấu, cám ơn sự đóng góp của bạn đọc.

Gửi file đính kèm không quá 10MB Đính kèm File
Quay lên trên free html hit counter